Voorste kruisband reconstructie

Donorpeestechniek / Revisie techniek

Orthopedie

Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd om een voorste kruisband­reconstructie van uw knie te ondergaan en daarmee de stabiliteit van de knie te verbeteren en potentieel slijtage van uw knie uit te stellen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een donorpees. In deze folder vindt u informatie over de functie van de voorste kruisband en de mogelijkheden van behandeling bij beschadiging ervan. U krijgt informatie over de voorbereiding op de operatie, de operatie zelf en de nabehandeling.

Anatomie van het kniegewricht

Het kniegewricht bestaat uit 2 botdelen, het scheenbeen en het dijbeen. De uiteinden daarvan zijn bedekt met een laagje kraakbeen, zodat de knie soepel beweegt. Aan de binnen- en de buitenkant van de knie zit een meniscus. De meniscus verdeelt onder andere de druk in de knie en geeft ook stabiliteit. De voorste kruisband ligt midden en vooraan in het knie­gewricht en voorkomt dat het onderbeen tijdens het lopen en bij draaibewegingen naar voren schiet. Samen met de menisci zorgen de kruisbanden voor de stabiliteit van de knie.

Voorstekruisbandreconstructie-donor.jpg

Figuur 1.
Vooraanzicht rechterknie.

Recent onderzoek heeft uitgewezen dat de voorste kruisband eigenlijk uit 2 strengen bestaat. Dit is de zogeheten anteromediale en posterolaterale bundel. Iedere bundel apart zorgt voor een andere stabilisatie van de knie. Het kan dus zo zijn dat je een gedeeltelijke scheur hebt van je kruisband. In deze situatie kan de knie in de ene richting stabiel zijn, maar in de andere niet. Soms is bij een gedeeltelijke scheur dan ook een stabiliserende ingreep nodig.

Beschadiging van de kruisband

De voorste kruisband kan scheuren bij sporten of bij een ongeluk. Dit wordt vaak ervaren als een 'knap', waarbij men door de knie kan gaan. De diag­nose wordt gesteld door de aard van de klachten, het lichamelijk onderzoek, röntgenfoto's en/of een MRI en eventueel een kijkoperatie van de knie. De klachten van een gescheurde kruisband - door de knie zakken of een instabiel gevoel - worden meestal eerst behandeld met fysiotherapie. Bij blijvende instabiliteitsklachten kan een operatie meer stabiliteit geven. Het kan ook zo zijn dat er al eerder een kruisbandherstel is gedaan en dat deze niet goed functioneert en dat deze 'opnieuw' gedaan moet worden. Dit wordt een revisie genoemd.

Reconstructie van de voorste kruisband

Wanneer het behandelen van de knie met fysiotherapie onvoldoende resultaat geeft of de knie direct na het ongeluk al zéér instabiel is, kan de arts voorstellen een kruisbandreconstructie te doen. De ervaring leert dat als je doet aan contactsport zoals voetbal, je meestal niet zonder voorste kruisband verder kunt sporten.

Voorstekruisbandreconstructie-donor2.jpg

Figuur 2.

Voor het vervangen van de voorste kruisband met een donorpees wordt geen eigen peesweefsel gebruikt. Bij deze specifieke techniek gebruikt uw orthopeed een donorpees (pees van de tibialis anterior).

Eigen peesweefsel is het beste, maar soms moet gebruik gemaakt worden van een donorpees. Dit is mogelijk in 2 situaties; de kwaliteit van het weefsel van uw eigen pees is niet goed genoeg of kan tijdens de operatie niet stevig genoeg gefixeerd worden. Een andere mogelijkheid is dat meteen besloten wordt om deze donorpees te gebruiken om de stabiliserende pezen rondom de knie te sparen. Indien bij u al eerder een kruisband operatie is gedaan is er simpelweg geen pees meer om te gebruiken.

Heeft u al een kruisbandoperatie ondergaan, dan word meestal gekozen voor een donorpees omdat uw hamstrings of knieschijfpees al gebruikt zijn bij de vorige operatie. Om de pezen van uw andere been te gebruiken, zou teveel schade geven aan het 'niet' geopereerde been. Dit staat uw revalidatie dan teveel in de weg.

De hamstringpezen van de knie zijn actieve stabilisatoren. Ze stabiliseren de knie bij het aanspannen van de knie. Bij u is gekozen om deze stabiliserende pezen intact te laten en wordt gebruik gemaakt van de donorpees. Dit is peesweefsel uit de donorbank. Deze pezen zijn volledig nagekeken en goed bevonden door een gespecialiseerd bedrijf. Mocht u hier vragen over hebben, laat het ons dan weten.

De ingreep in het gewricht wordt gecontroleerd met een kijkoperatie (arthroscopie). De nieuwe kruisband wordt op de oorspronkelijke plaats van de voorste kruisband gezet. Enerzijds wordt de nieuwe pees in een tunnel van het bovenbeen getrokken en gefixeerd, anderzijds ook in een tunnel van het onderbeen. Na de operatie is er een litteken aan de voorzijde van de knie en enkele kleine littekens rond de knie.

Een voorste kruisbandreconstructie is geen kleinigheid. Het is een operatie die zeker in de eerste 9 maanden veel van u zal vragen in de zin van fysiotherapie en zelf trainen. Bij de donorpeestechniek is de revalidatie vertraagd, omdat het 'niet eigen peesweefsel' eerst moet worden omgezet in levend peesweefsel. Hierdoor is het revalidatieschema vertraagd met gemiddeld 3 maanden. Voor een goed resultaat is het nauwkeurig volgen van het revalidatieprogramma belangrijk. Goede samenwerking tussen patiënt, orthopedisch chirurg en fysiotherapie (en eventueel sportarts) is hiervoor noodzakelijk. Reken bij de donorpeestechniek op een herstel van 12 maanden. Het onderstaande schema is een algemeen schema. Dit kan per persoon verschillen en herstel kan soms sneller, soms ook trager verlopen. Uw fysiotherapeut helpt u hierbij.

0 - 6 weken Zwellingvermindering, bewegingsoefeningen en lopen met 2 krukken buiten (1 kruk binnen)
6 - 12 weken Start krachtoefeningen, afbouwen krukken
12 - 24 weken Opbouwen van activiteiten en herstart sporttrainingen
6 - 9 maanden Herstart sporttrainingen. Geen duels!
12 maanden Opstarten contactsporten en sportmomenten


Uw fysiotherapeut is degene die in kan schatten wanneer het verstandig is om uw specifieke sport weer op te pakken. Contactsporten zoals voetbal, handbal, volleybal en hockey, mogen bij deze specifieke donorpees­techniek de eerst 12 maanden niet. Eenzijdige trainingen van deze sporten kunnen meestal starten vanaf 9 maanden.

Voor de operatie

Voor de operatie wordt u gezien door gespecialiseerde fysiotherapeuten om het hele proces nog eens door te nemen. Er worden enkele tests gedaan om de sterkte en stabiliteit van de knie in te kunnen schatten. Ook wordt ruim aandacht besteed aan de revalidatie.

Bij uw laatste polibezoek heeft u een verwijzing gekregen voor een steunkous. Deze draagt u de eerste 2 weken na de operatie. Dit is om zwelling van het been te verminderen. U kunt de kous halen bij een orthopedisch instrumentmaker. De firma Spronken is in het ziekenhuis aanwezig.

Neem deze kous mee als u naar het ziekenhuis komt voor uw operatie. Bestel deze tijdig voor de operatie, omdat deze speciaal aangemeten moet worden.

Na de operatie gebruikt u 2 weken bloedverdunnende spuitjes (Fraxiparine) om de kans op een trombosebeen te verminderen. Als u goed kunt bewegen kan met deze spuitjes gestopt worden, veelal is dit na 2 weken het geval.

Welke verdoving wordt toegepast?

De operatie vindt plaats onder algehele narcose of plaatselijke verdoving. Tijdens uw bezoek aan de poli Preoperatieve Screening wordt met u besproken of de operatie onder plaatselijke (ruggenprik) of algehele verdoving (narcose) kan plaatsvinden. U kunt ook uw eigen voorkeur aangeven. Als u kiest voor een ruggenprik, dan kunt u tijdens de ingreep de operatie volgen.

Opname en weer naar huis

U wordt op de dag van de operatie in het ziekenhuis opgenomen. De operatie duurt 1 - 1½ uur. Meestal kunt u dezelfde dag nog naar huis. Maar het kan zijn dat u 1 – 2 dagen moet blijven.

Na de operatie krijgt u van de fysiotherapeut instructies over lopen met krukken en het buigen van de knie. U kunt naar huis wanneer u deze instructies begrijpt en kunt uitvoeren.

Voordat u naar huis gaat wordt een controlefoto gemaakt. Dit is om de situatie direct na de operatie vast te leggen. Deze foto wordt vergeleken met de foto die gemaakt wordt na 6 - 8 weken.

Verdere revalidatie kan thuis plaats vinden onder begeleiding van een plaatselijke fysiotherapeut of onder begeleiding van onze gespecialiseerde kruisbandfysiotherapeuten. Als u ervoor kiest om bij uw eigen fysiotherapeut te revalideren geeft de fysiotherapeut van SJG Weert instructies mee voor uw eigen fysiotherapeut. Een kruisbandrevalidatie is een gespecialiseerd proces en moet bij voorkeur door een gespecialiseerde fysiotherapeut worden begeleid. Het revalidatieproces is veel belangrijker dan de operatie zelf. Zeker in het geval van een donorpees.

Pijnstilling
Als u naar huis gaat krijgt u een recept voor pijnstillers mee. Het is belangrijk dat u deze pijnstillers inneemt omdat ze ook de zwelling tegen gaan.

  • Movicox en Pantazol: dit is een pijnstiller en een maagbeschermer die u 2 weken lang allebei 1 keer per dag moet innemen. U mag deze medicijnen combineren met Paracetamol, 4 keer per dag 2 tabletten van 500 mgr.
  • Tramadol 50 mgr.: dit is een sterke pijnstiller waardoor u 's nachts beter slaapt. Neem deze dus ½ uur voor het slapen in. Neem deze pijnstiller liever niet overdag omdat u er wat slaperig van kunt worden. Dit medicijn mag, maar hoeft niet.

Bent u allergisch voor een van deze medicijnen, meldt dit dan tijdens het opnamegesprek op de afdeling.

Revalidatie

De eerste weken staan in het teken van pijn- en zwellingvermindering. Hiervoor wordt u behandeld door de fysiotherapeut. Het is de bedoeling dat u na 6 - 8 weken weer kunt lopen zonder krukken, kunt fietsen en autorijden.

Na de operatie duurt het ongeveer 8 - 12 weken voordat een eigen lichaamsbekende pees is vastgegroeid in het bot. Bij de donorpees is dit proces vertraagd. Hierdoor is de totale revalidatie gemiddeld 2 - 3 maanden langer.

Daarnaast wordt de getransplanteerde pees omgezet in levend peesweefsel wat uiteindelijk een blijvende stevigheid geeft. Dit proces duurt bij de donorpees minimaal 9 maanden (daarom mag u de eerste 9 maanden geen contactsporten uitoefenen). Een vast revalidatieschema is nodig om te voorkomen dat de pees te vroeg wordt overbelast en eventueel weer scheurt of met speling vast groeit.

Bij licht lichamelijk werk kunt u waarschijnlijk na 8 weken weer gaan werken. Bij zwaarder werk kan dit 10 - 12 weken duren. Uw bedrijfsarts is hiervan op de hoogte en kan u adviseren.

Het duurt 9 - 12 maanden voordat de kruisband weer volledig kan worden belast en contactsporten weer verantwoord zijn. Deze beslissing kunt u het beste samen met de orthopedisch chirurg en de fysiotherapeut nemen. Voor elke patiënt is de situatie verschillend.

Als de knie goed reageert, niet gezwollen of pijnlijk is, kan in het algemeen na 12 weken worden gestart met joggen op vlak terrein. Na 12 weken kan de fysiotherapeut beginnen met stabiliserende oefeningen zoals draaibewegingen.

De totale behandelingsduur is voor de donorpees techniek 9 - 12 maanden, waarbij zeker de eerste 3 maanden goed geoefend moet worden.

Na de operatie en revalidatie zal de knie steviger aanvoelen en is het doorzakken met draaibewegingen bij circa 90% van de patiënten geheel verdwenen. De nieuwe kruisband is vaak net iets minder stabiel dan de oorspronkelijke. Dit doet niets af aan zijn functie, de knie zal voor u stabiel aanvoelen.

Een nieuw letsel is wel degelijk mogelijk en u moet zelf uiteindelijk beslissen of u het risico van een nieuwe beschadiging neemt. De kans op een nieuw letsel is over het algemeen groter bij contactsporten zoals voetbal, hockey, skiën, handbal en volleybal.

Complicaties

  • Soms ontstaat een doof gevoel aan de binnen- of buitenzijde van de knie. Dit kan nog langere tijd opspelen.
  • Gevoelig litteken bij knielen.
  • Soms pijn in de knieschijfpees tijdens de revalidatiefase door relatieve overbelasting. Dit is met aangepaste fysiotherapie en belastingvermindering meestal goed te verhelpen.
  • Soms wordt de knie stijf en kan niet goed gebogen of gestrekt worden. In zeldzame gevallen moet met een kijkoperatie littekenweefsel worden verwijderd. Dit is de zogeheten 'cyclops' na een kruisbandoperatie.
  • Algemene complicaties kunnen ontstaan, zoals wondinfectie en trombose, maar de kans hierop is erg klein.

Een dikke knie is de eerste weken heel normaal.

Algemeen

Realiseert u zich dat de totale revalidatie lang is (12 maanden tot 1 ½ jaar) en dat u een belangrijk deel van het uiteindelijke succes in eigen handen heeft. Strikte samenwerking met uw fysiotherapeut en de orthopeed zijn erg belangrijk.

Weer aan het werk

Als u een betaalde baan heeft bespreekt u met uw bedrijfsarts wanneer u weer aan het werk kunt. Uw orthopeed kan en mag hierover geen uitspraken doen.

Poliklinische controles

  • Na 10 - 14 dagen: zwellingcontrole op de poli en hechtingen verwijderen.
  • Na 6 - 8 weken: röntgencontrole en controle op stabiliteit.

Als deze laatste controle goed is, hoeft u niet meer terug te komen op de poli. Uw fysiotherapeut controleert of het revalidatieproces goed verloopt. Is dit niet zo, dan kan hij/zij of uzelf contact opnemen met de poli voor een eventuele extra afspraak. Over het algemeen gaat het goed en zijn extra controles niet nodig voor uw verdere revalidatie.

Sportadvies voor de toekomst

Als u wenst verder te sporten en afhankelijk welke sport u wilt beoefenen, is op basis van Amerikaans advies gekozen om (na 6 - 9 maanden) een brace te dragen gedurende het eerste jaar nadat de revalidatie afgerond is. Dit is een sport-brace en wordt hoogst waarschijnlijk niet vergoed door uw zorgverzekeraar. Hier kunnen wij als ziekenhuis helaas niets aan doen, omdat het een sport-brace betreft. Deze hoeft dus ook niet de hele dag gedragen te worden. Zie deze brace als een ruggensteuntje gedurende uw 'rentree'.

PDF
Stel PDF samen

Belangrijk

Houd er rekening mee dat u voor uw operatie uw been niet scheert.

Contact opnemen

Neem contact op als:

  • de wond gaat lekken
  • de hele knie dik of rood wordt en meer pijn gaat doen
  • u heftige pijnklachten heeft van de kuit.

Op werkdagen van 08:30 - 17:00 uur neemt u contact op met de poli Orthopedie,:
0495 - 57 21 60

In de avond, nacht of in het weekend kunt u contact opnemen met de afdeling Spoedeisende Hulp:
0495 - 57 26 10

Heeft u nog vragen?

Heeft u nog vragen, dan kunt u contact opnemen met de poli Orthopedie, bereikbaar op werkdagen van 08:30 - 17:00 uur.

Poli Orthopedie:
0495 - 57 21 60

In de avond, nacht of in het weekend kunt u contact opnemen met de afdeling Spoedeisende Hulp:
0495 - 57 26 10

U kunt ook uw fysiotherapeut bellen met vragen.