Endeldarmoperatie

Chirurgie

Deze folder geeft u informatie over operaties aan de endeldarm vanwege een kwaadaardig gezwel. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Functie en ligging van de endeldarm

De endeldarm (E) is het laatste deel van de dikke darm. Hier verzamelt de ontlasting zich, die via de anus het lichaam verlaat.

endeldarmoperatie.jpg

Waarom een endeldarmoperatie?

Bij u is ‘rectumcarcinoom’ vastgesteld, een kwaadaardig gezwel aan de endeldarm. Een operatie is eigenlijk de enige mogelijkheid om van de ziekte te genezen. Ook kan worden voor behandeld met radiotherapie (bestraling), soms in combinatie met chemotherapie (medicijnen).

Klachten

Meestal is het veranderen van het ontlastingspatroon of bloedverlies bij de ontlasting de aanleiding voor onderzoek.

Diagnose en onderzoek

De diagnose kan worden gesteld aan de hand van één of meerdere van de volgende onderzoeken:

Lichamelijk en inwendig onderzoek
Naast het beluisteren en het bevoelen van de buik, doet de arts ook een inwendig onderzoek via de anus, waarbij een gezwel in de endeldarm kan worden gevoeld.

Endoscopie
Met een flexibele kijkbuis wordt ,een gedeelte van de darm (sigmoïdoscopie) of de gehele dikke darm (colonoscopie) bekeken. Hierbij worden vaak weefselmonsters (biopten) genomen voor onderzoek en om de diagnose te bevestigen.

MRI en CT-scan
Met behulp van een computer wordt een serie gemaakte röntgenfoto’s bewerkt tot een speciaal beeld, vooral om te beoordelen of het gezwel zich uitbreidt buiten de darm en of er uitzaaiingen in lever en longen zijn. Dit om te bepalen of de patiënt kort of lang voor de operatie moet worden bestraald en/of chemotherapie moet krijgen.

Voorbereiding

Voor de operatie wordt de darm soms leeggemaakt met laxeermiddelen. In de meeste gevallen is dit met behulp van een klysma. In enkele gevallen wordt laxeerdrank voor geschreven. Als er een verstopping is, kan dit leegmaken van de darm niet plaatsvinden. Bij een operatie aan de endeldarm krijgt u antibiotica om infecties van de wond en in de buik zo veel mogelijk te voorkomen.

ERAS-programma

In SJG Weert wordt rondom darmoperaties gewerkt volgens het ERAS- programma (Enhanced Recovery After Surgery, zie folder: 'ERAS-programma'). Dit programma bevat een aantal maatregelen die het herstel versnellen. Bij een complicatie kan na de operatie het programma soms niet gevolgd worden.

De operatie

Vóór de operatie heeft u een afspraak met de coloncareverpleegkundige om samen met u de voorkeursplaats van een (eventueel) stoma te kunnen bepalen.

Bij de operatie wordt het deel van de endeldarm waarin het gezwel zit, zo ruim mogelijke weggenomen. Afhankelijk van de mogelijkheden zal men altijd proberen de uiteinden van de darm weer met elkaar te verbinden. Een dergelijke verbinding noemt men een anastomose.

Voor de veiligheid wordt soms een tijdelijk stoma aangelegd (meestal rechts onder in de buik) om de anastomose te laten genezen zonder dat er darminhoud langskomt. Zo kan er geen lekkage optreden. Een stukje dunne darm wordt dan via een sneetje in de buik naar buiten gebracht. De ontlasting verlaat via deze kunstmatige uitgang het lichaam en wordt opgevangen in een speciaal luchtdicht zakje. Zo'n tijdelijk stoma wordt meestal na 3 - 6 maanden weer opgeheven. Daar is dus een 2e, minder grote operatie voor nodig.

Het is alleen mogelijk om een anastomose te maken als het gezwel niet te dicht bij de anus ligt, met andere woorden als genoeg gezonde endeldarm onder het gezwel kan worden gespaard. Is dit niet het geval dan zal de dikke darm worden aangesloten op de dunne darm (ileostoma) of, in uitzonderlijke gevallen, de hele endeldarm worden weggenomen, inclusief de anus (rectum-amputatie).

Bij een rectum-amputatie is het onvermijdelijk dat een blijvend stoma (meestal links onder in de buik) wordt aangelegd.

Ongeacht welk type operatie u krijgt zal de chirurg behalve het aangedane deel van de endeldarm ook het omliggende vetweefsel - waarin zich lymfklieren bevinden - verwijderen. Dit gebeurt om de kans op het terugkeren van het gezwel in het operatiegebied zo klein mogelijk te maken. Dit principe wordt TME genoemd (Total Mesorectal Excision). De totale vettige ophangband van het rectum wordt meegenomen. Achter dit vetweefsel lopen zenuwvezels die zorgen voor een aantal seksuele- en urineblaasfuncties. Tijdens de operatie worden deze zenuwvezels zoveel mogelijk gespaard.

Het is mogelijk dat er problemen met de blaasfunctie of seksueel functioneren voorkomen. Stoornissen op dit gebied zijn vaak van tijdelijke aard.

Mogelijke complicaties

Geen enkele operatie is zonder risico’s. Ook bij een operatie aan de endeldarm is de normale kans op complicaties aanwezig, zoals trombose, nabloeding, wondinfectie of longontsteking.

Daarnaast zijn nog enkele specifieke complicaties mogelijk. Zo is een ernstige complicatie de lekkage van de darmnaad (de anastomose), met name als geen tijdelijk stoma is aangelegd. Vaak moet in dat geval een nieuwe operatie volgen, waarbij de anastomose wordt losgemaakt en alsnog een stoma wordt aangelegd.

Wondinfecties komen vaker voor dan gewoonlijk en kunnen voor een vertraagde wondgenezing zorgen. In acute situaties, waarbij de darm niet goed kan worden voorbereid, wordt de huid na de operatie opengelaten om wondinfecties te voorkomen.

Na de operatie

Direct na de operatie kan het zijn dat u nog bent verbonden met enkele slangen. Dat kunnen zijn:

  • Infuus voor vochttoediening;
  • blaaskatheter voor afloop van urine;
  • drain voor het afvoeren van wondvocht;
  • maagslangetje voor de maaginhoud op te hevelen.

Afhankelijk van uw herstel na de operatie worden al deze hulpmiddelen zo snel mogelijk verwijderd.

Op de dag van de operatie krijgt u bij terugkomst van de Recovery een glas water. 's Avonds een vloeibare maaltijd met 1 pakje drinkvoeding.

De dag erna krijgt u normaal voedsel en 2 pakjes drinkvoeding.

Na de behandeling

De uitslag van het microscopisch onderzoek van het verwijderd darmweefsel is na een dag of 10 bekend en wordt met u besproken. De uitslag van het weefselonderzoek zegt iets over de aard van de aandoening en de uitgebreidheid ervan. Het houdt niet in dat aan de hand daarvan uw vooruitzichten precies kunnen worden voorspeld. Hierover krijgt u in het ziekenhuis of poliklinisch uitvoerig informatie.

Weer naar huis

Als alles goed gaat kunt u tussen 4 - 7 dagen na de operatie naar huis. U krijgt een afspraak mee voor de poliklinische controle. U krijgt dan ook de uitslag van het weefselonderzoek.

Indien u een stoma heeft, krijgt u ook een afspraak bij de coloncareverpleegkundige.

Wanneer speciale thuishulp (gezinszorg of wijkverpleging) nodig is, wordt die vanuit het ziekenhuis geregeld.

Wanneer u weer helemaal van de operatie hersteld zult zijn, is moeilijk aan te geven. Dat ligt aan de grootte van de operatie, de aard van de aandoening en hoe u zich op dat moment voelt. Hoelang u poliklinisch moet worden gecontroleerd, hangt samen met de aard van uw ziekte.

PDF
Stel PDF samen

Heeft u nog vragen?

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan kunt u contact opnemen met de poli Chirurgie, bereikbaar op werkdagen tussen 08:00 - 17:00 uur.

Poli Chirurgie:
0495 - 57 22 70

Meer weten?

Maag Lever Darm Stichting
Infolijn: 0900 – 202 56 25 (op werkdagen van 14:00 – 17:00 uur)
Internet: www.mlds.nl
E-mail:   info@mlds.nl

KWF kankerbestrijding
Infolijn: 0800 - 022 66 22
Internet: www.kwf.nl

Internet: www.kanker.nl